Actualiteiten

FAQ’s over procedures bij de bestuursrechter

Gaat de zitting bij de bestuursrechter nog door?

 

Alle gerechten (rechtbanken, gerechtshoven, Hoge Raad, ABRvS, CRvB en CBb) zijn vanaf 17 maart. Dat betekent dat zittingen die in die periode gepland staan niet doorgaan, tenzij de zaak urgent is. Dit besluit gold aanvankelijk tot en met 6 april, maar op 25 maart jl. maakte de Rechtspraak bekend dat alle rechtbanken, gerechtshoven en bijzondere colleges ook na 6 april geen zittingen zullen houden. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 31 maart jl. besloten om tot en met 28 april a.s. geen fysieke zittingen meer te houden.

 

Wanneer is een zaak urgent?

 

Op rechtspraak.nl wordt uitgelegd welke bestuursrechtzaken als urgent worden aangemerkt. Dat zijn de voorlopige voorzieningen in geval van superspoed en de bewaringszaken in vreemdelingenzaken. Op raadvanstate.nl wordt daar nog aan toegevoegd dat ook zaken over besluiten van de overheid in verband met de Coronacrisis als urgente zaken kunnen worden aangemerkt.

 

Wat gebeurt er als de zitting niet doorgaat?

 

In beginsel zal er een nieuwe zitting worden gepland. Dat kan wel even duren. De Afdeling plant een nieuwe zitting over vier tot zes maanden.

 

Kan er ook uitspraak zonder zitting worden gedaan?

 

Ja. De bestuursrechter is op grond van artikel 8:57 lid 1 Awb bevoegd om – als hij vindt dat de zaak zich daarvoor leent - uitspraak te doen zonder zitting, mits alle partijen daarmee instemmen.

 

Het initiatief gaat hier uit van de bestuursrechter. Die bepaalt eerst of de zaak zonder zitting zou kunnen worden afgedaan. Als u al een oproep hebt gehad voor een zitting, dan heeft de bestuursrechter al beoordeeld dat de zaak niet zonder zitting kan worden afgedaan. In onze praktijk maken wij echter mee dat de bestuursrechter in zaken waarin al een zitting gepland is opnieuw bekijkt of de zaak zonder zitting kan worden afgedaan.

 

Als de Afdeling bij een herbeoordeling tot de conclusie komt dat de zaak zonder zitting kan worden afgedaan, dan ontvangen partijen hierover een brief. In die brief wordt een termijn gegeven waarbinnen de partijen kunnen aangeven of zij toch prijs stellen op een zitting. U hoeft niets te doen als u geen zitting wilt. Als geen van de partijen binnen de termijn heeft gereageerd, dan gaat de Afdeling ervan uit dat alle partijen instemmen met het doen van  uitspraak zonder zitting.

 

Soms geven appellanten aan bereid te zijn om mee te werken op voorwaarde dat zij nog de mogelijkheid krijgen schriftelijk te reageren op het verweerschrift. De Afdeling is bereid om daaraan mee te werken. U krijgt dan als bestuursorgaan wel nog de mogelijkheid om te reageren op de reactie.

 

Wat kan ik doen als ik wil dat zonder zitting uitspraak wordt gedaan?

 

Als u nog geen brief van de bestuursrechter hebt gehad dat uw zaak zonder zitting kan worden afgedaan, dan kunt u de bestuursrechter hier ook om vragen. Zo’n verzoek zal meer kans maken als alle partijen op voorhand aangeven te kunnen instemmen met een uitspraak zonder zitting. Als overigens alle partijen instemmen, dan is dat nog geen garantie dat de bestuursrechter zonder zitting uitspraak zal doen. De bestuursrechter moet van mening zijn dat de zaak zich hiervoor leent.

 

Is het verstandig om in te stemmen met het doen van uitspraak zonder zitting?

 

Dat hangt ervan af. Als u graag een snelle uitspraak wilt en het gevoel hebt dat u uw zaak op papier voldoende hebt toegelicht, dan is er weinig op tegen om af te zien van een zitting. Als de wederpartij nog een schriftelijk stuk heeft ingediend waar u op de zitting op had willen reageren, dan kunt u ook aangeven dat u afziet van een zitting op voorwaarde dat u nog schriftelijk kunt reageren op het laatst ingekomen stuk van de wederpartij.  

 

Hoe zit het met de behandeling van een verzoek voorlopige voorziening?

 

Ook zittingen van de voorzieningenrechter in de periode van 17 maart tot en met 6 april a.s. gaan niet door, tenzij de zaak urgent is. Zoals eerder aangegeven worden alleen voorlopige voorzieningen met superspoed nog op zitting behandeld. Niet iedere voorlopige voorziening wordt dus als een urgente zaak aangemerkt.

 

Kan bij een verzoek voorlopige voorziening ook uitspraak zonder zitting worden gedaan?

 

Ja. Niet op grond van artikel 8:57 lid 1 Awb (dat is niet van overeenkomstige toepassing op de voorlopige voorziening), maar wel op grond van artikel 8:83 lid 4 Awb. Dat artikel bepaalt dat de voorzieningenrechter bevoegd is om uitspraak te doen zonder zitting “indien onverwijlde spoed dat vereist en partijen daardoor niet in hun belangen worden geschaad”. Toestemming van partijen is hiervoor niet vereist.

 

Deze bepaling is bedoeld voor zaken die zo spoedeisend zijn dat een zitting niet kan worden afgewacht. Denkt u daarbij aan besluiten die onomkeerbare gevolgen kunnen hebben zoals een omgevingsvergunning voor het slopen van een bouwwerk. In de praktijk wordt in dit soort gevallen de vergunninghouder gevraagd of hij bereid is om te wachten met slopen totdat de voorzieningenrechter uitspraak heeft gedaan. Is hij daartoe niet bereid, dan kan de voorzieningenrechter zonder zitting de vergunning schorsen in afwachting van de mondelinge behandeling van het verzoek.

 

Onder de huidige omstandigheden bestaat de kans dat van deze bevoegdheid vaker gebruik gemaakt gaat worden. Op 25 maart jl. heeft de voorzieningenrechter van de Afdeling een uitspraak zonder zitting gedaan, waarbij de voorzieningenrechter expliciet overweegt:

 

“Partijen waren uitgenodigd voor een zitting op 17 maart 2020. In verband met de uitbraak van het coronavirus kon deze zitting niet doorgaan. Omdat de overgelegde stukken in deze zaak naar het oordeel van de voorzieningenrechter voldoende inzicht bieden in de standpunten van partijen en partijen niet in hun belangen worden geschaad, zal de voorzieningenrechter, gelet op het aanwezige spoedeisend belang, uitspraak doen zonder zitting.”

 

Gaat de schriftelijke procedure wel door?

 

De zitting is het sluitstuk van de bestuursrechtelijke procedure. Daarvóór wordt de procedure uitsluitend schriftelijk gevoerd. De administratie rondom de procedure wordt verzorgd door de griffie. Overeenkomstig de aanbevelingen van de regering zullen ook de medewerkers van de griffie zoveel mogelijk thuis werken. De vraag is welke consequenties dat heeft voor de voortgang van het schriftelijke deel van de procedure. Op rechtspraak.nl staat dat de mogelijkheden worden onderzocht om schriftelijke procedures zoveel mogelijk te laten doorgaan. Hieruit leiden wij af dat de gerechten niet kunnen garanderen dat het schriftelijk gedeelte van de procedure onverkort kan doorgaan.

 

Kan ik e-mailen met de gerechten?

 

Nee. E-mailen met de gerechten is niet mogelijk. Het indienen van stukken is alleen mogelijk per post, per fax of door ze af te geven aan de balie, hoewel die laatste mogelijkheid nu zeer beperkt is. Alleen burgers kunnen digitaal procederen bij de bestuursrechter via het digitaal loket (met uitzondering van asiel- en vreemdelingenzaken waarin de advocaat digitaal moet procederen).